Postępowanie sanacyjne
Głęboka restrukturyzacja ratuje podmioty stojące na krawędzi niewypłacalności. Ochrona przed egzekucją zabezpiecza majątek firmy, a zarządca sądowy wdraża plan naprawczy i przygotowuje układ z wierzycielami.
Zasady działania sanacji
To najdalej idąca procedura, jaką przewiduje Prawo restrukturyzacyjne. Zamiast powierzchownych korekt zarządca przeprowadza gruntowny reset operacyjny, którego bezpośrednim celem pozostaje uniknięcie upadłości. Firma zyskuje ochronę przed wierzycielami oraz dostęp do rygorystycznych narzędzi prawnych.
Uprawnienia zarządcy w toku sanacji
Głównym celem postępowania jest przywrócenie płynności finansowej. Przepisy dają zarządcy konkretne uprawnienia:
- Odstąpienie od niekorzystnych umów – rozwiązanie kontraktów wzajemnych i długoterminowych bez obowiązku zapłaty kar umownych.
- Restrukturyzacja zatrudnienia – redukcja etatów na zasadach Prawa upadłościowego, z wyłączeniem kodeksowych okresów ochronnych.
- Sprzedaż zbędnego majątku ze skutkiem egzekucyjnym – zbycie aktywów z wygaszeniem dotychczasowych obciążeń i czystą hipoteką.
- Reorganizacja operacyjna – modyfikacja struktur organizacyjnych pod kątem trwałej rentowności.
Sanacja a inne postępowania restrukturyzacyjne
Procedury układowe ograniczają się do negocjacji warunków spłaty: rozłożenia długu na raty lub umorzenia części odsetek. Sanacja ingeruje bezpośrednio w strukturę kosztów i trwające umowy spółki.
Wpływ na umowy wzajemne
- Postępowanie układowe / PZU
- Brak możliwości jednostronnego zerwania
- Postępowanie sanacyjne
- Odstąpienie od umów wzajemnych i redukcja kosztów
Zarząd nad majątkiem
- Postępowanie układowe / PZU
- Nadzorca sądowy i zarząd własny
- Postępowanie sanacyjne
- Zarząd majątkiem przejmuje zarządca
Sprzedaż aktywów
- Postępowanie układowe / PZU
- Na warunkach rynkowych (z obciążeniami)
- Postępowanie sanacyjne
- Likwidacja majątku zbędnego (czysta hipoteka)
Prawo pracy
- Postępowanie układowe / PZU
- Standardowe przepisy Kodeksu pracy
- Postępowanie sanacyjne
- Zasady analogiczne do upadłościowych
Restrukturyzacja a upadłość
Upadłość definitywnie likwiduje podmiot gospodarczy: syndyk spienięża majątek, a spółka zostaje wykreślona z rejestru. Sanacja pozwala zredukować zadłużenie i kontynuować działalność operacyjną.
Gdy zwykły układ już nie wystarczy
Sanacja daje najszerszy zakres ochrony - sprawdźmy, czy to Państwa przypadek.
Kiedy wszczyna się procedurę
Rozwiązanie to znajduje zastosowanie, gdy kryzys firmy wykracza poza przejściowy zator płatniczy. W praktyce postępowanie przynosi realny skutek tylko wtedy, gdy przedsiębiorstwo zachowało rentowny rdzeń operacyjny.
Kryteria formalne dla dłużnika
Wniosek mogą złożyć przedsiębiorcy prowadzący:
- Jednoosobowe działalności gospodarcze (JDG)
- Spółki osobowe (jawne, partnerskie, komandytowe, komandytowo-akcyjne)
- Spółki kapitałowe (spółki z o.o. oraz spółki akcyjne)
Sąd otworzy postępowanie pod dwoma warunkami: dłużnik musi wykazać stan niewypłacalności lub zagrożenia nią oraz udowodnić, że posiada środki na pokrycie kosztów samej procedury.
Definicja niewypłacalności
Dłużnik staje się niewypłacalny, gdy traci zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Ustawa określa dwa domniemania prawne:
- Przesłanka płynnościowa – opóźnienia w regulowaniu zobowiązań przekraczają 3 miesiące.
- Przesłanka majątkowa – w odniesieniu do osób prawnych: suma zobowiązań przewyższa wartość majątku przez okres dłuższy niż 24 miesiące.
Zagrożenie niewypłacalnością
Zagrożenie występuje w momencie, gdy prognozy finansowe wskazują na rychłą utratę zdolności regulowania rachunków, podatków bądź pensji.
Pamiętaj:
Złożenie wniosku w odpowiednim momencie chroni członków zarządu przed osobistą odpowiedzialnością za długi spółki.
Przebieg postępowania
Nadzór nad sprawą sprawuje sędzia-komisarz oraz ewentualnie powołana rada wierzycieli.
Wniosek i orzeczenie sądu
Wniosek składa dłużnik lub wierzyciel osobisty. Przed wydaniem postanowienia sąd może zabezpieczyć majątek dłużnika, wyznaczając tymczasowego nadzorcę lub tymczasowego zarządcę. Po zbadaniu dokumentacji finansowej zapada postanowienie o otwarciu sanacji.
Działania zarządcy po otwarciu sprawy
Majątek dłużnika staje się masą sanacyjną. Czynności prawne zarządu dokonane przed otwarciem postępowania podlegają zaskarżeniu, jeśli bezpodstawnie uszczupliły aktywa. W terminie 30 dni zarządca ma obowiązek sporządzić:
- Spis wierzytelności – zestawienie roszczeń z podziałem na wierzytelności układowe i wyłączone z układu.
- Plan restrukturyzacyjny – analizę przyczyn kryzysu wraz z harmonogramem działań naprawczych i prognozą zysków.
- Spis inwentarza i oszacowanie majątku – wykaz składników majątkowych podlegających ewentualnej sprzedaży.
Głosowanie i zatwierdzenie układu
Po zrealizowaniu planu sędzia-komisarz zwołuje zgromadzenie wierzycieli. Do przyjęcia układu wymagana jest większość kapitałowa: za propozycjami muszą opowiedzieć się wierzyciele reprezentujący łącznie co najmniej dwie trzecie sumy wierzytelności uprawniających do głosowania. Przyjęty układ zatwierdza sąd restrukturyzacyjny.
Skutki otwarcia sanacji
Otwarcie postępowania drastycznie modyfikuje sytuację prawną firmy i wstrzymuje egzekucje.
Wstrzymanie działań komorniczych
Z mocy prawa komornicy tracą możliwość prowadzenia egzekucji. Skutki obejmują:
- Zawieszenie postępowań egzekucyjnych – trwające egzekucje ulegają zawieszeniu, a zajęcia rachunków bankowych zostają uchylone.
- Zakaz wszczynania nowych egzekucji – wierzyciele układowi nie mogą kierować do komornika nowych wniosków przeciwko majątkowi dłużnika.
- Ochrona kluczowych umów – kontrahenci tracą prawo do jednostronnego wypowiedzenia umów najmu, leasingu czy kredytu z powodu wcześniejszego zadłużenia.
Warto wiedzieć:
Ochrona umów działa pod rygorem bieżących płatności: raty leasingowe oraz opłaty z tytułu kontraktów powstałe po dacie otwarcia sanacji trzeba płacić w terminie.
Zarządca a zarząd własny
Standardem jest całkowite odebranie dłużnikowi zarządu nad majątkiem i przekazanie go wyznaczonemu zarządcy. Wyjątkowo sąd zezwala dłużnikowi na sprawowanie zarządu własnego w granicach zwykłego zarządu, jeżeli gwarantuje to sprawniejszy przebieg procesu.
Czas i koszty
Postępowanie generuje bezpośrednie koszty sądowe oraz konieczność wypłaty wynagrodzenia zarządcy. Cała procedura trwa zazwyczaj od 1 do 3 lat.
Wymagana dokumentacja do wniosku
Sąd odrzuci wniosek zawierający niekompletne załączniki. Należy przygotować:
- Wycenę majątku – spis aktywów trwałych i obrotowych z podaniem ich wartości rynkowej.
- Sprawozdania finansowe – bilans oraz rachunek zysków i strat sporządzone na dzień przypadający nie wcześniej niż 30 dni przed datą złożenia wniosku.
- Rejestr wierzytelności – spis wierzycieli wraz ze wskazaniem kwot bezspornych oraz spornych.
- Zestawienie głównych umów – dokumentację kredytową, umowy najmu, leasingu i kontrakty handlowe.
- Wstępny plan restrukturyzacyjny – zarys cięć kosztowych i przewidywanych źródeł finansowania bieżącej działalności.
Najczęściej zadawane pytania
Co grozi firmie w przypadku braku przyjęcia układu przez wierzycieli w sanacji?
Sąd umarza postępowanie, co natychmiast znosi ochronę przeciwegzekucyjną. Wstrzymane egzekucje komornicze ruszają ponownie, a zarząd musi niezwłocznie złożyć wniosek o upadłość, aby uniknąć odpowiedzialności własnym majątkiem.
Czy w trakcie sanacji można bez przeszkód zwalniać pracowników?
Tak. Zarządca przejmuje uprawnienia przysługujące syndykowi w upadłości. Przepisy zezwalają na skrócenie okresów wypowiedzenia oraz rozwiązanie umów z pracownikami podlegającymi standardowej ochronie przed zwolnieniem.
Czy dłużnik może zachować zarząd nad firmą w postępowaniu sanacyjnym?
Regułą jest powołanie zewnętrznego zarządcy. Sąd może jednak pozostawić zarząd własny dłużnikowi w granicach zwykłego zarządu, pod warunkiem że dłużnik daje rękojmię należytego sprawowania funkcji.
Skontaktuj się z nami, żeby ustalić zakres
Po rozmowie przesyłamy ofertę z ceną stałą, terminem i listą wymaganych dokumentów. Konsultacja nie zobowiązuje do zlecenia.